Рус Каз Eng

Жамбыл облысы

Тараз
 

Жамбыл облысы

Жамбыл облысы (қаз. Жамбыл облысы; бұрын Джамбул облысы болды.) — облысы, Қазақстан Республикасының оңтүстігінде орналасқан, 1939 жылы 14 қазанда СССР Жоғары Кеңесінің Президиумымен Оңтүстік Қазақстан бөлігінен құрылған. . 1993 жылы 4 мамырда Қазақстанның Жоғарғы Президиумының Қаулысымен орысша атауы Джамбул облысынан Жамбыл облысы болып өзгертілді. Облыс қазақ және совет ақыны, Сталин сыйлығының екінші дәрежелі лауреаты (1941) Жамбыл Жабаевтың (1846—1945) құрметіне аталған.

Облыстың әкімшілік орталығы – Тараз қаласы (бұрын Джамбул)

Аумағы - 144,3 мың.ш.км 
Ұлттық құрамы:
Тұрғындары
 – 1042,2 мың адам. қазақстар – 71,4%
Тұрғындардың тығыздылығы – ш.км-ге 7,2 адам
- орыстар – 12,0% 
- өзбектер – 2,4%
- корейлер – 1,0%
- басқа ұлттар -13,2%

Жағрафиясы мен экономикасы 

Жамбыл аумағы жағрафиялық жағынан негізінен тегіс жерлі.

Облыс өзінің бағыты бойынша өндірістік-аграрлық, 2010 жылдың 1 жартыжылдығында кәсіпорынның жалпы өнімі 19,2 пайыз, 6,2 пайыз – ауыл шаруашылығы, 11,7 пайыз – көлік және байланыс, 6,3 пайыз – құрылыс, 9,3 пайыз сауда, 47,3 пайыз басқа салалар. 7 ауыл аудандарында аграрлық сектор жұмыс істейді, қалған үшеуінде өнеркәсіп дамыған. Облыс өнеркәсібінің дамуына елеулі үлес қосатын Тараз – облыс орталығының кәсіпорындары.

Жамбыл облысы фосфор және плавикошпаттық шикізаттың баға жетпей базасы болып саналады. Облыс түрлі түсті металмен, барит, көмір, техникалық, жөндеу, қаптайтын тастармен, құрылыс материалдарымен бай.

Табиғаты

Облыстың флорасы мен фаунасы түрлі әрі кең байтақ. Облыстың өсімдік әлемі өсімдіктердің 3 мың түрін қамтиды. Аңшылық жарамсақтығы 13,9 мың га құрайды, оның ішінде 40 тан астам аңдардың түрі бар.

Балық шаруашылық қоры, аумағы 27,8 мың га құрайды, 81 су қоймасы бар, оның 59 су қоймасы балық шаруашылығына жарамды. Ірі су қоймаларына ерекшеленетін Тасөткел және Теріс-Ащыбұлақ су қоймалады. Кәсіпшілік балықтар болып: месмаңдай, ақ амур, тұқым балық, сазан, көксерке, аққайран, краль, табан балықтар табылады.

Облыс аумағында үш заказник жұмыс істейді:

«Шатқал «Берікқара» Мемлекеттік табиғи заказнигі - кешенді қорық, аумағы 17,5 мың га, онда қызыл кітапқа енген өсімдіктердің 50-ден астам түрін, ал аңдардан – арқарды, индия дикобразын, жұмақ шыбынқырғышын кездестіруге болады.
«Шатқал «Қарақоңыз» Мемлекеттік табиғи заказнигі – ботаникалық, жалпы аумағы 3,07 мың га, Зайлиийский Алатаудың батысында орналасқан. Жемісті алма, шие, алшын, жүзімдер, үйеңкі орманымен, ақ қараған, тұт ағашы, грек жаңғағымен жалғасады.
Андасай Мемлекеттік табиғи заказнигі — зоологиялық, Шу өзенінің оң жағында Мойынқұм ауылынан батыста орналасқан. Табиғи жабында бетеге, биюргун, сирек эфемерлер, қара сексеуіл, талдар өскен тоғайлар. Жануарлар әлемі арқар, құлан, жайран, елік, құралай, қабандар, қояндар, қырғауылдар, бұлдырықтар мол кездеседі.

Пайдалы қазбалар 

Облыс орталығында республиканың 71,9 % баланстық қор фосфориттері шоғырланған, 68 % плавиктік қалақша, 8,8 % алтын, 3 % мыс, 0,7 % уран шоғырланған. Облыс түрлі түсті металмен, барит, көмір, техникалық, жөндеу, қаптайтын тастармен, құрылыс материалдарына бай.

Шу-Сарысу ойпатында табиғи газдың бірнеше орны табылған Жейтін және техникалық тұздың қоры 10 млн.т құрайды.

Мәдениет

Облыста қазақ және орыс драма театрлары, филармония, 5 мұражай, 219 кітапхана, 143 клуб пен мәдениет үйі жұмыс істейді. Қонақ үй қызметі 10 қонақ үй қызмет көрсетеді 284 орын. 
Облыстың ішкі және халықаралық туризмді дамытуға үлкен мүмкіндігі бар. Бұдан Ұлы Жібек Жолы өткен: Сайрам — Тараз — Ақшолақ — Ақыр-тобе — Құлан — Мерке — Шу — Аспара — Қордай мұның жолында тарихтың және мәдениеттің қызықты ескерткіштері бар.

Тараз қаласының аумағында ежелгі сәулетшілік кесенелері орналасқан: Айша-Бибі және Бабаджа-Хатун X—XI б.э.д., Қарахан және Дәуітбек X—XIII б.э.д. 3

Әкімшілік бөлінуі
Облыста 10 аудан бар:

Байзақ ауданы — Сарыкемер ауылы
Жамбыл ауданы — Аса ауылы
Жуалы ауданы  — Момышұлы ауылы
Қордай ауданы  — Қордай ауылы (бұрын Георгиевка)
Мерке ауданы  — Мерке ауылы
Мойынқұм ауданы  — Мойынқұм (ауыл)
Рысқұлов ауданы  — Құлан ауылы
Сарысу ауданы  — Жаңатас қаласы
Талас ауданы  — Қаратау қаласы
Шу ауданы  — Толе би ауылы

Облыстық бағыныс қаласы — Тараз және 3 қала аудандық бағыныста — Қаратау, Жаңатас, Шу.

Материалдарды пайдалану тек қана құқығын иеленушілердің келісуімен ғана рұқсат етіледі. Барлық суреттер мен мәтіндер авторлардың құқығымен қорғалған.
Байланыста болыңыз